Home / جاذبه های گردشگری / معرفی کوه آتشگاه اصفهان ،عکس و دانستنیها

معرفی کوه آتشگاه اصفهان ،عکس و دانستنیها

عکس کوه آتشگاه اصفهان آتشگاه بر فرازکوه

کوه آتشگاه اصفهان

آتشگاه اصفهان یا کوه آتشگاه از بناهای تفریحی گردشگری و تاریخی شهر اصفهان و سِدِه و از یادگارهای ایران باستان است. این مجموعه دارای پیشینه تاریخیِ کهنی است و در زمان‌های گوناگونی از آن بهره برده ‌اند. از این رو تصمیم گرفتیم تا به کوه آتشگاه برویم و اطلاعاتی درمورد آن جمع آوری کنیم.

سرفصل مطالب

  • کوه آتشگاه اصفهان کجاست؟
  • تاریخچه کوه آتشگاه اصفهان
  • نام گزاری کوه آتشگاه اصفهان
  • مشخصات کوه آتشگاه اصفهان
  • بافت و معماری کوه آتشگاه اصفهان
  • زمان باز سازی کوه آتشگاه اصفهان
  • بررسی اَوِستاشناسان در مورد کوه آتشگاه اصفهان
  • دیدگاه ها درمورد کوه آتشگاه اصفهان
  • وضعیت امروزه کوه آتشگاه اصفهان

کوه آتشگاه اصفهان کجاست؟

آتشگاه اصفهان در غرب اصفهان و ۸ کیلومتری مرکز شهر در خیابان آتشگاه و جنوب خمینی شهر قرار دارد. این بنا در نزدیکی رودخانه زاینده رود، بر روی کوهی قرار دارد. از بلندای این تپه، تا کیلومترها از هر چهار سوی اصلی را می‌ توان به خوبی مشاهده کرد.

از طریق نقشه زیر می توانید به کوه آتشگاه اصفهان دسترسی داشته باشید.

تاریخچه کوه آتشگاه اصفهان

زمان ساخت بنا را قدیم تر از عصر ساسانیان می دانند. مطالعات مؤسسه (ایزمنو IZMEO) قدمت بنای آتشگاه را به دوران تمدن ایلام و حکومتی می رساند که انزان نامیده می شده است. این نظر را مطالعات و پژوهش های انجام شده بر روی آتشکده های بر جای مانده از دوران ساسانی در نطنز و کاشان و یزد و آذربایجان و نائین تأیید میکنند چرا که در آن روزگاران آتشکده ها را بر روی کوه یا بر فراز تپه نمی ساختند بلکه آتشکده ها در مکان هایی احداث می شدند که دسترسی به آنها آسان باشد بنابراین می توان با قاطعیت آتشگاه اصفهان را نشانه ای از حضور تمدن های قدیم تر از ساسانی و سلسله های قبل از آن به شمار آورد.

نام گزاری کوه آتشگاه اصفهان

 نام اصیل و کهن این بنا آتشکده مِهربین یا دژِ مهربین بوده و اکنون در گفتارهای عامیانه به آن آتشگاه یا قلعه ماربین می‌گویند.

آتشکده مهربین یا دژ مهربین را موبدان زرتشتی نام گزاری کردند زیرا با توجه به تاریخچه متوجه شدیم که به قبل از ساسانیان بر می گردد و آتشکده ها در زمان زرتشتی ها برای جشن ها و رسومات خود ایجاد می شدند از این رو بعد از گذشت زمان نام آن را کوه آتشگاه قرار دادند.

مشخصات کوه آتشگاه اصفهان

این تپه از جنس سنگ ‌های رسوبی است. تراز پایینی آن در ارتفاع ۱۶۱۰ متر از سطح دریا (حدود ۵۰ متر بالاتر از تراز مرکز شهر اصفهان) و فراز آن در ارتفاع ۱۷۱۵ متری از سطح دریا واقع شده ‌است. این تپه از نظر زمین ‌شناسی در دوره کرتاسه تشکیل شده ‌است.

عکس کوه آتشگاه اصفهان در شب
عکس کوه آتشگاه اصفهان در شب

بافت و معماری کوه آتشگاه اصفهان

بافتِ ساختمانیِ این مجموعه از لایه ‌های خشتی است. میانِ دو ردیف خشت را هم یک لایه نازکِ نِی (که از رودخانه آورده می‌ شده) قرار می ‌دادند تا بر استحکامِ آن بیفزایند. پایه‌ های بزرگ و خشتیِ بنا تقریباً از میانه تپه آتشگاه آغاز می‌شوند و در بالا به ستون هایی محکم و قابلِ اعتماد تبدیل می‌شدند که در گذشته اتاق هایی نیز بر رویِ آن ‌ها قرار داشته‌ است. در برخی جاها نیز بقایایی از راه پله ‌هایی منظم و کنده شده در دلِ سنگ به چشم می‌ خورد که تا بالا ادامه داشته ‌است اما امروزه از میان رفته‌ اند. در بالای تپه بنایی گِرد ساخته شده که می‌توان آن را نقطه نهاییِ معماریِ این بنا معرفی کرد. بر رویِ تپه، هیچ بنایی بلندتر از آن ساخته نشده ‌است. این اتاق دارای هشت گوشه ‌است و در هر گوشه یک پنجره هم رو به بیرون دارد. گفته می‌ شود موبدانِ زرتشتی، آتشِ مقدس را در درونِ این اتاق قرار می‌داده ‌اند.

عکس کوه آتشگاه اصفهان
عکس کوه آتشگاه اصفهان

زمان باز سازی کوه آتشگاه اصفهان

این مجموعه دارای اتاق ‌ها و ساختمان‌ هایی در چهار جهتِ تپه بوده که تا زیرِ اتاقکِ آتشگاه ادامه می ‌یافته‌ اند و البته اکنون تنها سازه ‌های بخشِ شمالی و بخشی از قسمتِ شرقی سالم مانده ‌اند و به‌ نظر می‌ رسد مربوط به بازسازیِ این بنا در دوره پهلوی باشند. بر رویِ برخی از خشت ‌های بکار رفته در سازه ‌های بخشِ شمالی می‌توان عددِ ۱۳۵۲ را دید که در قالبِ خشت‌ ها تعبیه شده‌ است.

بررسی اَوِستاشناسان در مورد کوه آتشگاه اصفهان

“آندره گُدار” به سال ۱۹۳۸ میلادی، در یکی از مُجَلَّدات “آثار ایران” که اختصاص به بنا های آتش داشت، گفتاری کوتاه ولی اصولی و دقیق درباره آتشگاه اصفهان می‌ آورد. سپس “ماکسیم سیرو” در اوایل دهه ۱۹۶۰ میلادی، بررسی ‌های دقیقی را در آتشگاه به انجام می ‌رساند، و برای نخستین بار اقدام به تهیه نقشه‌ های معماری صحیح از آن می‌ نماید. کمی بعدتر، «کلاوس شیپ مان» با حضور در آتشگاه، آن را از نزدیک مورد مطالعه قرار داده و گزارش خود را در کتابی درباره بناهای آتش ایران، به زبان آلمانی انتشار می‌دهد.

از ایرانیان، نخستین بار رشید شهمردان (که یک موبد پارسی ایرانی‌ تبار بود) در کتاب پرستشگاه زرتشتیان، ضمن برشمردن و توصیف اکثر آتشخانه ‌های ایران، از پناه گرفتن اسماعیلیان اصفهان به آتشگاه در اواخر سده پنجم هجری خبر می ‌دهد.

“علیرضا جعفری زند” به سال ۱۳۸۱ خورشیدی مجموعه گزارش ‌ها و بررسی‌ های خود درباره «اصفهان پیش از اسلام» را در قالب کتابی به همین نام منتشر می‌ نماید. در این کتاب، بر کاربری مذهبی آتشگاه تأکید شده و با استناد به نتایج آزمایش سالیابی به روش کربن ۱۴، «آتشگاه» یک معبد ایلامی دانسته می‌شود که بعدها تبدیل به یک معبد مهری می‌گردد.

“میترا آزاد” با تکمیل کردنِ گزارشِ موبد شهمردان در ذکر آتشخانه ‌های ایران، و یاری گرفتن از مطالعات «دیتریش هوف» درباره گونه ‌شناسی چهارتاق ‌های ساسانی فارس و نیز مطالعات «شیپ مان» در روند دگرگونی و توسعه آتشکده ‌ها، بنای استوانه‌ ای شکل فوقانی آن را از نظر دارا بودنِ پلان دایره ‌ای شکل، با بنای موسوم به «آتشگاه چاهک» در استان قم مقایسه می‌کند.

عکس آتشکده کوه آتشگاه اصفهان
عکس آتشکده کوه آتشگاه اصفهان

دیدگاه ها درمورد کوه آتشگاه اصفهان

از تاریخ نویسان و جغرافیا نویسان قدیم، برخی درباره آتشگاه اصفهان مطالبی نوشته ‌اند. از آن جمله:

ابن خردادبه در قرن سوم هجری در کتاب المسالک و الممالک می‌گوید:

در قریه مارابین، قلعه‌ ای از بناهای طهمورث موجود است و در آن آتشکده ‌ای ست.

ابن خردادبه

حمزه اصفهانی در قرن چهارم هجری در کتاب سنی ملوک ‌الارض والانبیا پس از نام بردن از آتشکده ‌های اصفهان می ‌نویسد:

کی ‌اردشیر در شهر اصفهان، به یک روز سه آتشکده بنیاد گذاشت. یکی را به هنگام برآمدن آفتاب در جانب «قلعه ماربین» (ماربین، مهربین یا آتشگاه امروزی) به نام آتشکده شهر اردشیر، دوم آتشکده ‌ای به نام زروان اردشیر به هنگام ظهر در دارک از روستاهای خوار (برخوار فعلی) و سوم، آتشکده مهر اردشیر در روستای اردستان.

حمزه اصفهانی

صادق هدایت در کتابِ اصفهان نصف جهان درباره آن چنین نوشته ‌است:

کوه آتشگاه، روز آبادیش، شکوه مخصوص داشته ‌است. این پرستشگاه مانند مسجد و کلیسا دورش دیوار نداشته و چیزی را از کسی نمی‌ پوشانیده. مانند آتش؛ سره و پاکیزه بوده. همان آتش جاودان نماینده پاکیزگی و زیبایی که به سوی آسمان زبانه می‌کشیده و در شب‌ های تار، از دور، دل‌ های افسرده را قوت می ‌داده و از نزدیک، با پیچ و خمِ دلربا، با روانِ انسان گفتگو می‌کرده.

صادق هدایت

وضعیت امروزه کوه آتشگاه اصفهان

آتشگاه اصفهان در آذر ماه سال ۱۳۳۰ و با شماره ۳۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. در دهه ۵۰ این بنا مورد مرمت اساسی قرار گرفت و در اوایل دهه ۶۰ نیز به منظور جلوگیری از ایجاد صدمات و تخریب، درهای ورودی ساختمان بسته شده و بطور کامل استتار گردید و امروزه کمتر کسی می‌داند که راه ورود به داخل این ساختمانهای بزرگ از کجا بوده است.

امروزه به دلیل اینکه به مرور این اثر تخریب می شود در تلاشند تا از آن محافظت کنند و با کشیدن حصار به دور آن باعث شده که افراد بی دلیل به این مکان وارد نشوند. درنهایت درتلاشند تا به خوبی امروزه آن را بازسازی کنند تا این اثر بسیار گران بها از بین نرود.

به دلیل محبوبیت این اثر و بازدیدهای بسیار باعث شده است تا درکنار این اثر قدیمی بسیاری از رستوران های مجلل و مکان های تفریحی ایجاد شود پس بسیاری از بازدید کنندگان می توانند بعد از بازدید از کوه آتشگاه به رستوران مورد نظر خود بروند.

به شما پیشنهاد می شود در سفر به اصفهان زیبا ، علاوه بر اماکن دیدنی معروف این شهر ، همانند سی و سه پل اصفهان ، پل خواجو اصفهان ، منارجنبان اصفهان و … از این آتشگاه که یادگار دیرین این سرزمین است ، نیز دیدن کنید .

Check Also

مدرسه ی چهارباغ اصفهان قدیمی ترین مدرسه

بعد از بازدید از مکان های مختلف به یکی از مکان های تاریخی اصفهان که …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *